Yn ddiweddar sefydlwyd fforwm newydd o'r enw Ffaith i sicrhau fod Llywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol yn gweithredu er lles y Gymraeg
mewn ystod eang o feysydd.

Sefydlwyd Ffaith oherwydd bod Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn dod i ben yn 2007 yn sgil "coelcerth y cwangos" Rhodri Morgan ond yn sgil 2007 bydd
gwagle o ran gweithredu polisïau i hyrwyddo'r Gymraeg.

Pryder rhai o aelodau Ffaith hefyd yw y bydd cyfle i Lywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol anwybyddu i raddau bolisïau i hybu'r defnydd
o'r Gymraeg.

Bydd Ffaith yn cwrdd am y tro cyntaf yn yr hydref i drafod sut y gall Llywodraeth y Cynulliad wirio ei haddewid i gynyddu'r nifer o siaradwyr Cymraeg.

Ymhlith rhai o aelodau mwyaf blaenllaw Ffaith y mae Rhodri Glyn Thomas, AC dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr. Ei obaith ef yw y bydd
Ffaith yn ffynhonnell syniadau ar gyfer Llywodraeth y Cynulliad a bydd gwir angen fforwm o'r fath yn sgil diddymu'r Bwrdd Iaith.

Bydd croeso i bobl tu allan i'r Cynulliad ymaelodi â Ffaith a bwriad y fforwm yw cynnal gweithdai, traddodi darlithoedd a chyflwyno adroddiadau ar gyflwr yr iaith. Bydd croeso i aelodau o ba gefndir gwleidyddol bynnag y bônt osod agenda a fydd yn sicrhau fod argymhellion Iaith Pawb, sef dogfen bolisi Llywodraeth y Cynulliad ar y Gymraeg, yn cael eu gwireddu.

"Ar hyn o bryd y mae'n anodd gweld a oes unrhyw strategaeth gan Lywodraeth y Cynulliad ar sut i gyrraedd y nod o gynyddu'r nifer o siaradwyr Cymraeg o 5% erbyn 2011 (sef dyddiad y Cyfrifiad nesaf) a geir yn Iaith Pawb," meddai Rhodri Glyn Thomas.

Aelod arall o Ffaith yw'r Democrat Rhyddfrydol Nick Bennett a ddywed fod angen fforwm o'r fath i gasglu ffeithiau o bedwar ban byd i weld beth sydd yn gweithio i hyrwyddo ieithoedd lleiafrifol. Nid beirniadu Llywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol fydd y nod, yn ôl Nick Bennett, ond "casglu gwybodaeth i godi safon y drafodaeth ar y Gymraeg".

Fodd bynang, un o'r problemau sydd yn wynebu Ffaith yw codi digon o gyllid i gynnal gweithgareddau arfaethedig y fforwm. Oherwydd hyn, nid oes modd cymharu Ffaith â Bwrdd yr Iaith Gymraeg sydd yn cael ei ariannu gan y Cynulliad Cenedlaethol. O reidrwydd bydd natur
gweithgareddau'r fforwm yn gyfyng ac, yn hytrach nag estyn cymorth ymarferol, er enghraifft, i brosiectau hybu iaith neu i fudiadau sydd yn gweithredu trwy gyfrwng y Gymraeg, fforwm i drafod syniadau a pholisïau yn unig fydd Ffaith.